• Agenda
  • Waterlinies
    • Atlantikwall
    • Friese Waterlinie
    • Grebbelinie
    • Koude Oorlog
    • Linie van de Eems
    • Linie 1629
    • Nieuwe Hollandse Waterlinie
    • Oude Hollandse Waterlinie
    • Romeinse Limes
    • Staats-Spaanse Linies
    • Stelling Den Helder
    • Stelling van Amsterdam
    • Stelling van de Monden van de Maas en het Haringvliet
    • Stelling van het Hollandsch Diep en het Volkerak
    • Stelling van Utrecht
    • Werken aan de Westerschelde
    • IJssellinie
    • Zuiderwaterlinie
  • Forten
  • Vestingen
    • Vesting Aardenburg
    • Vesting Alkmaar
    • Vesting Arnhem
    • Vesting Asperen
    • Vesting Axel
    • Vesting Bergen op Zoom
    • Vesting Biervliet
    • Vesting Blauwkapel
    • Vesting Bourtange
    • Vesting Brielle
    • Vesting Brouwershaven
    • Vesting Culemborg
    • Vesting Den Bosch
    • Vesting Den Helder
    • Vesting Edam
    • Vesting Enkhuizen
    • Vesting Geertruidenberg
    • Vesting Gennep
    • Vesting Goedereede
    • Vesting Goes
    • Vesting Gorinchem
    • Vesting Gouda
    • Vesting Groenlo
    • Vesting Haastrecht
    • Vesting Hellevoetsluis
    • Vesting Heukelum
    • Vesting Huissen
    • Vesting Hulst
    • Vesting IJsselstein
    • Vesting IJzendijke
    • Vesting Klundert
    • Vesting Leerdam
    • Vesting Lichtenvoorde
    • Vesting Loevestein
    • Vesting Maastricht
    • Vesting Medemblik
    • Vesting Middelburg
    • Vesting Muiden
    • Vesting Naarden
    • Vesting Nieuwersluis
    • Vesting Nieuwpoort
    • Vesting Oostburg
    • Vesting Oudeschans
    • Vesting Oudewater
    • Vesting Philippine
    • Vesting Purmerend
    • Vesting Reimerswaal
    • Vesting Retranchement
    • Vesting Rilland-Bath
    • Vesting Sas van Gent
    • Vesting Schoonhoven
    • Vesting Sint-Maartensdijk
    • Vesting Sluis
    • Vesting Steenbergen
    • Vesting Stevensweert
    • Vesting Terneuzen
    • Vesting Tholen
    • Vesting Tiel
    • Vesting Utrecht
    • Vesting Veere
    • Vesting Vianen
    • Vesting Vlissingen
    • Vesting Woerden
    • Vesting Weesp
    • Vesting Wijk bij Duurstede
    • Vesting Willemstad
    • Vesting Woudrichem
    • Vesting Zaltbommel
    • Vesting Zevenaar
    • Vesting Zevenbergen
    • Vesting Zierikzee
    • Vesting Zutphen
    • Vesting Zwolle
  • Bunkers
    • Amsterdamse Waterleidingduinen
    • Atlantikwall Centrum Huisduinen
    • Atlantikwall Museum Den Haag – Badhuisweg
    • Atlantikwall Museum Den Haag – Clingendael
    • Atlantikwall Museum Den Haag – Kijkduin
    • Atlantikwall Museum Hoek van Holland
    • Atlantikwall Museum Noordwijk
    • Bezoekerscentrum Vliegveld Valkenburg
    • Biberbunker
    • Bunkerdorp Egmond
    • Bunker Alkmaar
    • Bunker Bremen
    • Bunker Hamburg
    • Bunker Museum IJmuiden
    • Bunkercomplex De Punt
    • Bunkercomplex Park Overvoorde
    • Bunkercomplex Rijksdorp
    • Bunkerverhalen Dishoek
    • Bunkerpark Sperre Arendsduin
    • Cocondo Bunker
    • Commandobunker
    • Doorgezaagde bunker
    • Kazemat Vreeswijk Oost
    • Kazemat Schalkwijkse Wetering
    • Kazemattenmuseum
    • LAACC-bunker
    • Museum Engelandvaarders Noordwijk
    • Museum iCOON
    • Nationaal Park Zuid-Kennemerland
    • NTC Bunker
    • ONSe BUNKER
    • Oranjehotel
    • Panbos (Pan van Persijn)
    • Speel- en bunkerpark Groede Podium
    • Staelduinse Bos
    • Stelling 34
    • Stelling 46
    • Vinetaduin
    • Vleermuisbunker
    • Werk aan de Groeneweg
  • Verhuur
    • Zakelijk
  • Magazines
  • Nieuws
  • Vrijwilligers
  • Agenda
  • Waterlinies
    • Atlantikwall
    • Friese Waterlinie
    • Grebbelinie
    • Koude Oorlog
    • Linie van de Eems
    • Linie 1629
    • Nieuwe Hollandse Waterlinie
    • Oude Hollandse Waterlinie
    • Romeinse Limes
    • Staats-Spaanse Linies
    • Stelling Den Helder
    • Stelling van Amsterdam
    • Stelling van de Monden van de Maas en het Haringvliet
    • Stelling van het Hollandsch Diep en het Volkerak
    • Stelling van Utrecht
    • Werken aan de Westerschelde
    • IJssellinie
    • Zuiderwaterlinie
  • Forten
  • Vestingen
    • Vesting Aardenburg
    • Vesting Alkmaar
    • Vesting Arnhem
    • Vesting Asperen
    • Vesting Axel
    • Vesting Bergen op Zoom
    • Vesting Biervliet
    • Vesting Blauwkapel
    • Vesting Bourtange
    • Vesting Brielle
    • Vesting Brouwershaven
    • Vesting Culemborg
    • Vesting Den Bosch
    • Vesting Den Helder
    • Vesting Edam
    • Vesting Enkhuizen
    • Vesting Geertruidenberg
    • Vesting Gennep
    • Vesting Goedereede
    • Vesting Goes
    • Vesting Gorinchem
    • Vesting Gouda
    • Vesting Groenlo
    • Vesting Haastrecht
    • Vesting Hellevoetsluis
    • Vesting Heukelum
    • Vesting Huissen
    • Vesting Hulst
    • Vesting IJsselstein
    • Vesting IJzendijke
    • Vesting Klundert
    • Vesting Leerdam
    • Vesting Lichtenvoorde
    • Vesting Loevestein
    • Vesting Maastricht
    • Vesting Medemblik
    • Vesting Middelburg
    • Vesting Muiden
    • Vesting Naarden
    • Vesting Nieuwersluis
    • Vesting Nieuwpoort
    • Vesting Oostburg
    • Vesting Oudeschans
    • Vesting Oudewater
    • Vesting Philippine
    • Vesting Purmerend
    • Vesting Reimerswaal
    • Vesting Retranchement
    • Vesting Rilland-Bath
    • Vesting Sas van Gent
    • Vesting Schoonhoven
    • Vesting Sint-Maartensdijk
    • Vesting Sluis
    • Vesting Steenbergen
    • Vesting Stevensweert
    • Vesting Terneuzen
    • Vesting Tholen
    • Vesting Tiel
    • Vesting Utrecht
    • Vesting Veere
    • Vesting Vianen
    • Vesting Vlissingen
    • Vesting Woerden
    • Vesting Weesp
    • Vesting Wijk bij Duurstede
    • Vesting Willemstad
    • Vesting Woudrichem
    • Vesting Zaltbommel
    • Vesting Zevenaar
    • Vesting Zevenbergen
    • Vesting Zierikzee
    • Vesting Zutphen
    • Vesting Zwolle
  • Bunkers
    • Amsterdamse Waterleidingduinen
    • Atlantikwall Centrum Huisduinen
    • Atlantikwall Museum Den Haag – Badhuisweg
    • Atlantikwall Museum Den Haag – Clingendael
    • Atlantikwall Museum Den Haag – Kijkduin
    • Atlantikwall Museum Hoek van Holland
    • Atlantikwall Museum Noordwijk
    • Bezoekerscentrum Vliegveld Valkenburg
    • Biberbunker
    • Bunkerdorp Egmond
    • Bunker Alkmaar
    • Bunker Bremen
    • Bunker Hamburg
    • Bunker Museum IJmuiden
    • Bunkercomplex De Punt
    • Bunkercomplex Park Overvoorde
    • Bunkercomplex Rijksdorp
    • Bunkerverhalen Dishoek
    • Bunkerpark Sperre Arendsduin
    • Cocondo Bunker
    • Commandobunker
    • Doorgezaagde bunker
    • Kazemat Vreeswijk Oost
    • Kazemat Schalkwijkse Wetering
    • Kazemattenmuseum
    • LAACC-bunker
    • Museum Engelandvaarders Noordwijk
    • Museum iCOON
    • Nationaal Park Zuid-Kennemerland
    • NTC Bunker
    • ONSe BUNKER
    • Oranjehotel
    • Panbos (Pan van Persijn)
    • Speel- en bunkerpark Groede Podium
    • Staelduinse Bos
    • Stelling 34
    • Stelling 46
    • Vinetaduin
    • Vleermuisbunker
    • Werk aan de Groeneweg
  • Verhuur
    • Zakelijk
  • Magazines
  • Nieuws
  • Vrijwilligers
Home > Vestingstedenroute OHW
Oude Hollandse Waterlinie Nieuwe Hollandse Waterlinie

Vestingstedenroute OHW

Vesting Heukelum Vesting Asperen Vesting Leerdam

Dat Leerdam van oudsher een vestingstad is, kun je nog zien aan de prachtige Zuidwal met zijn muizentorentjes. Aan de andere kant van de Linge wandel je langs twee vestingstadjes en een kasteel.

Leerdam lag in de Middeleeuwen op een belangrijke en strategische plaats in het machtsgebied van de heren van Arkel, tussen Holland en Gelre in. Het stadje had in de 15e en 16e eeuw veel te lijden van de Arkelse en de Gelderse oorlogen.

Leerdam, Heukelum en Asperen zijn vestingsteden die je tijdens deze route aan doet. Je wandelt langs de Oude Hollandse Waterlinie en komt onderweg verschillende oude en nieuwe bezienswaardigheden tegen. Zo vind je langs de Lingedijk, onderweg naar Heukelum, de beroemde glasfabriek van Leerdam, het nationale Glasmuseum en het Bijbelmuseum. Je bezoekt de restanten van de middeleeuwse vestingwerken van Leerdam, en kan in een torenwoninkje een zeldzame schilderijencollectie bewonderen. Ook het oude stoomgemaal van Asperen en het kasteel De Merckenburgen maken deze wandelroute de moeite waard.

Veerdienst
Deze route maakt gebruik van de Veerpont Heukelum - Galgenwaard. De pont vaart van mei t/m september. Check de actuele vaartijden op uiterwaarde.nl .

izi.TRAVEL
Beleef de Vestingstedenroute nóg intenser! Volg de route via de izi.TRAVEL-app en luister onderweg naar boeiende audioberichten. Zo komen de historie, bezienswaardigheden en verhalen écht tot leven!

Oude Hollandse Waterlinie
De Oude Hollandse Waterlinie ontstond in de Gouden Eeuw (1600-1700) en moest het regeringscentrum (Den Haag) en het economische centrum (Amsterdam) in het gewest Holland beschermen. Een laag water van bij circa 30 bij 50 centimeter zou het land voor een leger onbegaanbaar en voor schepen onbevaarbaar maken. Deze linie liep van Noord-Brabant tot aan de Zuiderzee bij Muiden. Bij de doorgangen – zoals dijken en wegen – lagen vestingsteden en kleinere verdedigingsposten. Deze vestingsteden werden eind 17e eeuw extra versterkt met grachten en wallen.

Toen op 12 juni 1672 het Franse leger met 120.000 man de Republiek binnenviel, werd een enorm gebied tussen Biesbosch en Zuiderzee onder water gezet. Deze waterlinie werd een succes, maar het onder water zetten veroorzaakte ook heel veel schade en ellende, vooral voor de boeren.

Vrijstad Leerdam
In de 16e eeuw werd Leerdam, samen met Buren een soevereine bezitting van de Prins van Oranje. Dat is tot op de dag van nu zo gebleven: koning Willem Alexander voert nog steeds de adellijke titel ‘Graaf van Leerdam’!

Leerdam kreeg zo een bijzondere positie. De inwoners betaalden geen belasting aan de Staten van Holland en zonder vergunning van de prins mocht er geen krijgsvolk worden gelegerd. Bovendien was de stad evenals Vianen en Culemborg een vrijstad waar misdadigers onder bepaalde voorwaarden een tijdelijke toevlucht konden zoeken.

Van de middeleeuwse vestingwerken van Leerdam is niet veel bewaard gebleven, afgezien van de hoekige grondvorm van de stad en straatnamen als Westwal, Noordwal en Oostwal. De belangrijkste restanten vinden we aan de Zuidwal, waar de oude stadsmuur aan de rivier de Linge grenst. De andere muren van de stad zijn in de 19e eeuw gesloopt. In 1738 zijn drie torenwoninkjes gebouwd, ook wel muizentorentjes genoemd.

De stad speelde later geen bijzonder grote rol in de verdediging van Holland. Toch werd de stad met de nabijgelegen Diefdijk in de 18e eeuw opgenomen in de plannen van de Oude Hollandse Waterlinie. De fortificaties langs de Diefdijk herinneren ons daaraan.

Heukelum, Merkestein en Asperen
Aan de overzijde van de Linge herinneren vestingstadjes als Heukelum en Asperen en kasteel De Merckenburg ons aan de strijd die hier in het Rampjaar 1672 werd geleverd. Heukelum werd al in de 13e eeuw van stadsmuren voorzien; deze zijn onlangs voor een deel gerestaureerd. In het Rampjaar 1672 hebben hebben de troepen van de Republiek het gehele land van Heukelum en Asperen onder water gezet door het doorsteken van de dijken. Daarmee werd verhinderd dat Franse garnizoenen zich konden aansluiten bij andere legeronderdelen. Het 13e-eeuwse kasteel De Merckenburg was één van de negen stamburchten van de familie Van Arkel die haar gebied tussen Holland en Gelre voortdurend moest verdedigen. In het Rampjaar 1672 viel de Merckenburg in handen van de troepen van Lodewijk XIV, die de inmiddels verouderde vesting in brand staken en plunderden. Alleen de middeleeuwse poorttoren overleefde die verwoesting. Later werd het kasteel in oude glorie herbouwd.

Ook Asperen had – als vrije heerlijkheid van het Huis Arkel – zwaar te lijden van grensoorlogen tussen Holland en Gelre. Binnen de muren van de stad lag kasteel Waddenstein, waar onder andere de Heren van Arkel woonden. In 1672 werd het door de Fransen opgeblazen. In 1893 werd op deze plek een romantisch herenhuis gebouwd, dat nu dienst doet als stadhuis.

Naar de route
  • Delen:
  • 01-05-2027
  • 26-09-2027
  • 10.0 km

Bekijk ook

  • Eten en drinken
  • Kunst en Cultuur
  • Kids
  • Naar Buiten
  • Overnachten
  • Verhuur
  • Routes
© 2026 Stichting Forten Nederland
  • Over ons
  • Doneer nu
  • Disclaimer
  • Contact
Forten.nl wordt ondersteund door de Forten.nl wordt ondersteund door de