De zomer loopt op z’n einde, maar voor fortenfans zit er nog een mooie toegift aan te komen. Van 5 t/m 13 september vieren we het Forten- en Vestingfestival, negen dagen lang vol forten, vestingen en bunkers. En alsof dat nog niet genoeg is, loopt het festival rechtstreeks door in het Open Monumentenweekend op 12 en 13 september. Kortom, wie graag op ontdekking gaat achter dikke muren, over oude vestingwallen of onder de grond, kan zijn agenda maar beter vrijhouden.
Waar staan de deuren open? Bekijk het overzicht van alle forten en verdedigingswerken die tijdens Open Monumentendag gratis te bezoeken zijn:
Hier vind je alvast een paar bijzondere forten op een rij.
Fort Blauwkapel in Utrecht
Fort Blauwkapel ligt aan de rand van Utrecht en is onderdeel van de Hollandse Waterlinie. Het Fort dankt zijn naam aan het 15e-eeuwse kerkje met het kenmerkende blauwe plafond en het gelijknamige dorpje waar het fort omheen is gebouwd (1818 – 1821). Op het terrein bevinden zich diverse historische militaire bouwwerken, zoals een bomvrij wachthuis, een bomvrije kazerne, een militaire loods en een mitrailleurkazemat. Tegenwoordig heeft het fort een gemengd gebruik, met onder andere kleine bedrijfjes, een scoutinggroep en recreatieterrein. Het kerkje vormt een bijzonder historisch middelpunt binnen dit groene en toegankelijke gebied.
Tijdens Open Monumentendag is Fort Blauwkapel geopend op zaterdag 12 september tussen 10:00 uur en 17:00 uur.
Beeldenfort Den Helder
Het Beeldenfort is een unieke combinatie van beeldhouwwerken van Maria Glandorf en een oude brikkenbetonnen bunker. De oorspronkelijke naam van het Beeldenfort is ‘de remise’. De remise werd gebouwd rond 1900, diende als magazijn en lokaal voor de manschappen en maakt deel uit van de Stelling Den Helder. De beelden van Maria Glandorf staan in de openbare ruimte en worden omgeven door stilte en beton.
Tijdens Open Monumentendag is het fort geopend op zaterdag 12 september 2026 tussen 13.00 en 15.30 uur. Het is een bijzondere kans, want dit kunstfort is normaal gesproken gesloten voor publiek.
Foto: Maria Glandorf
Fort Spijkerboor
In het polderlandschap van De Beemster ligt het grootste en modernste fort van de Stelling van Amsterdam: Fort bij Spijkerboor. De stelling van Amsterdam is een 135 km lange verdedigingslinie rond Amsterdam en werd gebouwd tussen 1880 en 1920. De ring van dijken, sluizen en 46 forten en batterijen beschermde Amsterdam tegen aanvallen van buitenaf.
Fort bij Spijkerboor is op 12 en 13 september geopend van 11.00 uur tot 16.00 uur. Het fort komt tot leven tijdens een stevige rondleiding van circa 1,5 uur door een gids van Natuurmonumenten. De gids vertelt je alles over de geschiedenis en bijzondere natuur op en rond het fort.
Fort Penningsveer
Fort Penningsveer maakt deel uit van de Stelling van Amsterdam, gelegen aan de rivier de Liede bij de buurtschap Penningsveer, ten oosten van Haarlem. Tussen 1894 en 1901 werd het fort gebouwd, op de plek van een ouder aardwerk dat al in 1799 was aangelegd ter verdediging tegen een Engels-Russische inval. Vandaag is Fort Penningsveer de thuisbasis van Ruimtetijd. Midden in dit UNESCO-Werelderfgoed, omringd door 5 hectare natuur, ontwikkelt Ruimtetijd het fort tot een plek waar kunstenaars, culturele organisaties en opleidingen samenkomen om te werken aan hun creatief makerschap.
Loop het Tuurpad, ga op pad met Fortwachter Fred of de oprichters van Ruimtetijd en neem deel aan één van de workshops. Tijdens Open Monumentendag is Fort Penningsveer geopend op zaterdag 12 en zondag 13 september tussen 10:00 uur en 17:00 uur.
