Fort bij Abcoude is het eerste landfort van de Stelling van Amsterdam. Je vindt hier het hoofdgebouw met kruitmagazijn, waterkelder en slaapvertrekken. De buitenmuren zijn wel 1,8 meter dik! Vanaf het uitzichtpunt op het oostelijke ‘Oreillon’ zie je Fort Nigtevecht liggen. Natuurmonumenten zorgt ervoor dat dit cultuurhistorisch erfgoed behouden blijft. Na de sluiting van de poorten in september 2025 is er veel werk verricht op Fort bij Abcoude. Als eerste stond het aansluiten van twee luchtwarmtepompen en luchtbehandelingskanalen op het programma
Een indrukwekkende klus! Omdat deze installaties onder meer op het dak van de kazerne waren gepland, moest de metersdikke laag zand (de aanaarding) op het dak tijdelijk opzijgeschoven worden. En zo was het bakstenen dak van de kazerne voor de eerste keer sinds 1885 even te zien. Natuurmonumenten heeft deze buitenklus als eerste geklaard om de mogelijke terugkeer van de havik op het fort niet te verstoren.
In de afgelopen maanden zijn ook de brandweeropstelplaats en de uitbreiding van de riolering gerealiseerd.
Van open indeling naar afzonderlijke ruimtes
Wie ooit in de kazerne van Fort bij Abcoude is geweest, weet wellicht dat de bovenverdieping bestaat uit een groot aantal manschappenverblijven en de benedenverdieping uit verschillende kruitruimtes. Alle ruimtes staan in open verbinding met een gang. Om deze ruimtes individueel te kunnen gebruiken, worden er scheidingswanden met glas geplaatst en isolatievloeren met verwarming aangelegd.
Omdat het fort een rijksmonument is, worden zoveel mogelijk aanpassingen reversibel uitgevoerd. Met andere woorden: zonder schade aan het monument én met de mogelijkheid om ze ook weer weg te halen.
Terugkijken in de tijd
Om de kazerne in oude staat beleefbaar te houden, heeft Natuurmonumenten een virtuele 3D-rondleiding van alle ruimtes van de kazerne laten maken. Wil je ook ronddwalen in lege kazerne? Neem een kijkje: Fort Abcoude – Natuurmonumenten
Kleurhistorisch onderzoek
Cultuurhistorisch erfgoed herbestemmen betekent ook diep in de geschiedenis van een bouwwerk duiken. Een voorbeeld: om te achterhalen welke kleuren het fort oorspronkelijk had, liet Natuurmonumenten kleurhistorisch onderzoek uitvoeren. Om een compleet beeld te krijgen van de toegepaste historische afwerkingen, zowel binnen als buiten, zijn er onder meer kleurtrappen gemaakt. Hierbij worden eerdere verflagen in beeld gebracht en verffragmenten microscopisch onderzocht. Dit geeft inzicht in de opbouw en de laagdiktes van de diverse oude verflagen. Op basis van de resultaten van het kleurhistorisch onderzoek wordt een kleurenplan gemaakt, dat goed bij de geschiedenis van het fort past.
Foto A. Verstraten
Inscripties van soldaten
Bij de verbouwing wil Natuurmonumenten de kazerne zoveel mogelijk in de oude staat behouden met oog voor de sfeer en details. Eén van die details werd pas een aantal jaren geleden door een fortengids ontdekt: inscripties van soldaten van vóór 1900! De soldaten hadden hun naam en het jaartal in de muur van hun manschappenverblijf gekrast. Om deze inscripties zo goed mogelijk zichtbaar te houden, gaan we de muren niet overal schilderen. Ook houden we rekening met oude nummers en teksten op de binnenmuren van het fort.
Nieuwsgierig geworden?
Op zaterdag 31 januari 2026 organiseren we een aantal korte rondleidingen over de bouwplaats. Je wandelt samen met één van onze deskundigen door het fort en krijgt uitleg over de herbestemming. Boek je ticket: Rondleiding ‘Fort bij Abcoude in de steigers’
