Wie langs Fort Marken-Binnen wandelt, ziet misschien iets nieuws, of eigenlijk iets héél ouds. De originele grenspalen rondom het fort zijn namelijk weer terug op hun juiste plek gezet. En dat is meer dan zomaar een detail: deze palen vertellen het échte verhaal van hoe groot en bijzonder dit fort is. Veel mensen denken bij een fort vooral aan het binnenfort, maar dat is slechts een deel van het geheel. Het volledige fortterrein is vaak wel twee tot drie keer zo groot. De grenspalen markeren precies dat grotere gebied en laten zien waar het fort historisch gezien écht begint en eindigt.
UNESCO-erfgoed, tot aan de paaltjes toe
Fort Marken-Binnen is inclusief de grenspalen UNESCO Werelderfgoed. Ze zijn dus niet alleen handig om een grens aan te geven, maar maken officieel deel uit van het monument. Het terugplaatsen van de palen hoort dan ook bij het in stand houden van dit bijzondere erfgoed.
De grenspalen zijn ooit tijdens schouwwerkzaamheden van hun plek gehaald. Gelukkig zijn ze destijds wel bewaard gebleven. En nu was het moment daar om ze terug te zetten. Dat hebben we met behulp van een kraan gedaan, waarbij elke paal nauwkeurig op de kadastrale grens is geplaatst.
Op de grenspalen is ook nieuw leven te vinden. Verschillende palen zijn bedekt met steenkorstmossen, een symbiose van een schimmel en een alg die samen één organisme vormen. Deze korstmossen groeien langzaam en hechten zich graag aan kalk- en natuursteen, het materiaal waarvan de grenspalen zijn gemaakt. Ze komen voor in uiteenlopende groentinten, afhankelijk van soort, licht en vochtigheid. Omdat steenkorstmossen gevoelig zijn voor luchtvervuiling, worden ze vaak gezien als een teken van een gezonde leefomgeving. Zo dragen de grenspalen niet alleen bij aan het behoud van cultureel erfgoed, maar ook aan de biodiversiteit van het fortterrein.
Paal 7… en 7a, 7b en 7c?
Wat Fort Marken-Binnen extra bijzonder maakt, is een afwijking bij de grenspalen. In het verleden is er namelijk een stukje land bij het fort aangekocht. De reden? Er was meer ruimte nodig voor een “nevenbatterij”; een open geschutsopstelling voor kanonnen. In plaats van de bestaande nummering te veranderen, zijn er bij paal 7 extra palen geplaatst: 7a, 7b en 7c. Een zichtbare herinnering aan hoe het fort zich door de tijd heen heeft aangepast aan militaire behoeften.
Kleine palen, groot verhaal
Met het terugplaatsen van de grenspalen is het fort weer compleet. Het zijn misschien bescheiden objecten, maar samen markeren ze de grenzen van een monument met een groots verleden. Dus de volgende keer dat je bij Fort Marken-Binnen bent: kijk eens verder dan de muren alleen. Die paaltjes vertellen je precies hoe ver het verhaal reikt.
Bron: d.d. 15 januari 2026 Grenspalen van Fort Marken-Binnen weer op hun plek door Maya Holwerda, Boswachter Staatsbosbheer
