Ooit gehoord van de Friese Waterlinie? Laat je verrassen en kom naar het hoge noorden. Fiets langs oude schansen die weer zichtbaar zijn gemaakt in het landschap.
Je vindt de Friese Waterlinie in Zuidoost-Friesland. De verdedigingslinie loopt globaal van Kuinre, aan de voormalige Zuiderzee, in een boog naar Frieschepalen, vlak bij de grens met Groningen. Het doel was Friesland te beschermen tegen vijandelijke legers. Door het lagergelegen land onder water te zetten, kon de vijand niet verder oprukken naar het centrale en westelijke deel van Friesland. Daar lagen belangrijke steden als Sneek, Heerenveen en Leeuwarden, die koste wat kost verdedigd moesten worden.
Nat land en onder water
Rond 1580 wees stadhouder Willem Lodewijk van Nassau verschillende veengebieden aan die bij oorlogsdreiging onder water konden worden gezet. Het drassige landschap was moeilijk begaanbaar. Alleen de hogere zandruggen waren toegankelijk. Juist op die plekken bouwden de Friezen aarden schansen. Die waren goedkoop, snel aan te leggen en boden een goede verdediging. Sommige schansen hadden de vorm van een vierpuntige ster met een gracht eromheen, andere werden aangepast aan het landschap met bastions en grachten. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) probeerden Spaanse troepen belangrijke Friese steden en vaarwegen te veroveren, maar ze liepen vast in de natte veengebieden. Ook tijdens het Rampjaar 1672-1673 bewees de Friese Waterlinie haar waarde door aanvallen van de Munstersen en de Fransen succesvol af te slaan.
Diverse routes
In Friesland vind je geen forten of bunkers. De Friese Waterlinie bestond vooral uit aarden wallen, waarvan veel in de loop der tijd zijn verdwenen. Toch zijn er nog volop sporen te zien, als je weet waar je moet kijken.
Verken de waterlinie te voet, met de fiets of met de auto via een van de uitgestippelde routes. Onderweg kom je langs de Blessebrugschans bij Wolvega, de Bekhofschans bij Oldeberkoop en de grote Zwartendijksterschans bij Een-West. Met een beetje aandacht herken je ook de voormalige inundatiegebieden en oude watergangen waarmee het land vroeger onder water werd gezet.
Meer informatie: www.friesewaterlinie.nl
Slijkenburgschans Marcel van Kammen
FIETSROUTE FRIESE WATERLINIE III
Deze fietsroute van 59 kilometer door het zuiden van Friesland start en eindigt bij schans Slijkenburg, op de grens met Overijssel. Je volgt het slingerende riviertje de Linde en komt langs de Driewegsluis, vroeger een strategische plek binnen de Friese Waterlinie.
Onderweg passeer je ook de Blessebrugschans, waarvan de aarden wal is gereconstrueerd. De contouren van de schans en de gracht zijn nog altijd goed zichtbaar in het landschap.
