Hoe verdedig je een vestingstad en hoe vecht je met een zwaard van bijna twee meter lang? Op zaterdagmiddag 12 september (13.00–17.00 uur) komt de militaire geschiedenis van Sloten tot leven. Zwaardexpert Oskar ter Mors demonstreert bij molen De Kaai hoe in de zestiende eeuw met het tweehandszwaard werd gevochten. In Museum Sloten is die dag gratis een bijzondere collectie authentieke zestiende-eeuwse tweehandszwaarden te bekijken. Mogelijk werden deze wapens ooit gebruikt door soldaten die de strategisch gelegen vestingstad tijdens de Tachtigjarige Oorlog bewaakten.
Sloten was in de zestiende en zeventiende eeuw veel meer dan het kleine Friese stadje dat het tegenwoordig is. De vestingstad lag op een strategisch kruispunt van land- en waterwegen en speelde daardoor een belangrijke rol in de verdediging van Friesland. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog was er een garnizoen gelegerd dat moest voorkomen dat de stad in Spaanse handen viel. Juist tegen die achtergrond krijgt een bijzondere ontdekking in Museum Sloten extra betekenis. Twee grote zwaarden hingen al jarenlang in de Raadszaal van het voormalige stadhuis. Samen met tien andere exemplaren in het depot werden ze lange tijd voor replica’s gehouden. Toen onderzoekers van het Nationaal Militair Museum (NMM) in Soesterberg de collectie in 2025 nader bekeken, bleek dat anders te liggen: alle twaalf zwaarden zijn authentiek en dateren uit de zestiende eeuw. Daarmee bezit Museum Sloten, na het Nationaal Militair Museum, de grootste verzameling tweehandszwaarden van Nederland. Reden genoeg om de wapens uit het depot te halen en een prominente plaats in het museum te geven. In de Secretarie is nu vrijwel de gehele collectie te zien; één exemplaar blijft vanwege zijn conditie in het depot.
Wapens uit de tijd van de Tachtigjarige Oorlog
De datering van de zwaarden maakt de vraag naar hun herkomst des te interessanter. Ze stammen uit dezelfde periode waarin Sloten als vestingstad van militair belang was en er soldaten waren gelegerd. Het is daarom goed mogelijk dat de wapens verband houden met het garnizoen en de verdediging van de stad. Misschien zijn ze daadwerkelijk door soldaten in Sloten gebruikt en vervolgens hier achtergebleven. Bewijs daarvoor is er vooralsnog niet. Verder onderzoek moet duidelijk maken waar de zwaarden precies vandaan komen en hoe ze in Sloten terecht zijn gekomen. Vaststaat wel dat de wapens al zeer lange tijd in de stad worden bewaard en een tastbare verbinding vormen met de militaire wereld van de zestiende eeuw.
Indrukwekkend, maar verrassend wendbaar
Wie de zwaarden in het museum ziet, begrijpt onmiddellijk waarom ze op het slagveld indruk moeten hebben gemaakt. De Slotense exemplaren zijn tussen de 1,70 en 1,85 meter lang en wegen ongeveer anderhalve kilo. Ze werden met beide handen gehanteerd door goed getrainde soldaten. Ondanks hun enorme formaat waren tweehandszwaarden verrassend wendbaar. Ze konden worden gebruikt om tegenstanders op afstand te houden en om lange wapens als pieken en hellebaarden opzij te slaan.
Op 12 september laat Oskar ter Mors zien hoe dat in zijn werk ging. Ter Mors is gespecialiseerd in historische Europese krijgskunsten en reconstrueert samen met leden van zijn Wapenkunst Academie Rijswijk historische vechttechnieken. Geen geënsceneerd riddergevecht, maar een demonstratie gebaseerd op historische bronnen en kennis van de oorspronkelijke krijgskunst. Zo komen op één middag twee kanten van het militaire verleden van vestingstad Sloten bij elkaar: buiten bij molen De Kaai is te zien hoe met het tweehandszwaard werd gevochten, terwijl bezoekers in het voormalige stadhuis oog in oog staan met echte zestiende-eeuwse wapens die mogelijk ooit deel uitmaakten van de verdediging van de stad.
Datum en tijd
Zaterdagmiddag 12 september
Van 13 tot 17 uur (doorlopend)
Demonstratie:
Terrein bij Molen de Kaai
Bolwerk Z.Z. 81
8556 XS Sloten
Bezichtiging tweehandszwaarden
Museum Sloten
Heerenwal 48
8556 AP Sloten
Toegang:
Demonstratie zwaardvechten: gratis
Museum: ook gratis op 12 september
