Educatie

Kennisdelen is belangrijk om het verhaal van de waterlinies en forten te behouden en door te geven aan de volgende generatie. Er zijn verschillende lespakketten voor diverse leeftijden ontwikkeld om kinderen en jongeren meer te betrekken bij het verhaal van het erfgoed.

Daarnaast is het ook prachtig om de verhalen van de forten, en de forten zelf te verkennen met kinderen, zodat zij echt geschiedenis kunnen beleven. Veel forten zijn te bezoeken en op de meeste forten zijn gidsen die rondleidingen kunnen verzorgen.

 

Expeditie Waterlinie

Speur mee naar de spannendste forten van Nederland. Vind ze alle twaalf!

Voor iedereen met (klein)kinderen is hier Expeditie Waterlinie: een QR-code speurtocht waarmee kinderen van 6 t/m 12 jaar spelenderwijs de forten in Nederland ontdekken. De speurtocht biedt talrijke mogelijkheden om kennis te vergroten over onze gevechtshistorie. Bekijk filmpjes, speel thuis een escape room, maak een kleurplaat, doe de waterliniequiz of zet zo snel mogelijk een fortenpuzzel in elkaar. Leren en ontdekken op een speelse manier, terwijl je ook nog eens in beweging bent. Dat is Expeditie Waterlinie!

Weten hoe het werkt of zelf Expeditie Waterlinie lanceren?

Erfgoededucatie met digitale en fysieke leskist

Stelling van Amsterdam

De Stelling van Amsterdam is een heel mooi, bijzonder en mysterieus stukje geschiedenis van Nederland

Digitale leskist
Het digitale lespakket Stelling van Amsterdam vertelt het verhaal van de Stelling van Amsterdam. De Stelling van Amsterdam is een onderwerp dat prima geschikt is voor een digitaal lesprogramma. Het lespakket verlevendigt de les en geeft een goed inzicht in de thema’s van de Stelling van Amsterdam.

Het programma voor het digitale schoolbord bestaat uit vier vertelplaten met filmpjes, animaties, fotoseries en opdrachten en is bedoeld voor groep 7 en 8 van de basisschool. Voorbeelden zijn een animatie van inundatie; een sleepopdracht met fortonderdelen en een kaart waar fortnamen onthuld worden. Het programma, de handleiding voor leerkrachten en de werkbladen voor leerlingen zijn gratis beschikbaar via de website. Download het lespakket.

Fysieke leskist
De leskist ‘Stelling van Amsterdam’ vertelt het verhaal over het leven en werken in de forte n rond de Eerste Wereldoorlog. De leskist bevat geen kant en klare lessen. De informatie en objecten in de kist kunnen worden gebruikt tijdens de geschiedenisles, een lesvervangende activiteit of zij kunnen het uitgangspunt vormen voor een project. Zo bevat de kist een historisch verhaal over Berend, wiens vader in 1914 gelegerd wordt in een fort van de Stelling van Amsterdam. Dit verhaal kan het vertrekpunt vormen voor een project in de klas. Veel onderdelen van de leskist komen terug in het verhaal, zoals de prentenbriefkaarten, de beenwindsels, het uniformjasje en het affiche van de Kwattareep, chocola speciaal voor soldaten.

De leskist is bedoeld voor groep 5 t/m 8 van het basisonderwijs en is te gebruiken als illustratiemateriaal bij de geschiedenisles, als lesvervangende activiteit of als uitgangspunt voor een project.

Ga bij GeoFort het experiment aan met oude én moderne geo-technieken.

GeoFort

Een dagje GeoFort is niet passief in de banken zitten, maar zelf aan de slag! Leren door te beleven.

Leren door te beleven
GeoFort wil leerlingen van alle leeftijden enthousiast maken voor de geo-wereld! Dit doen we door leerlingen relevante thema’s als klimaat, geo-design en big data zelf te laten ervaren. Fun is hierbij erg belangrijk. Leren gaat namelijk sneller en beter als je het leuk vindt. Een dagje GeoFort is niet passief in de bankjes zitten, maar zelf lekker fysiek aan de slag! Voor alle niveaus en leerjaren bieden wij educatieve, vakoverstijgend onderwijs.

Basisonderwijs
GeoFort heeft een breed educatief programma voor groep 5 t/m 8 waarbij spelen, onderzoeken, leren en samenwerken hand in hand gaan.

Vmbo
Bij GeoFort zijn tal van mogelijkheden om een vakoverstijgende, leerzame en actieve dag te organiseren voor vmbo-leerlingen.

Havo & Vwo
Bij GeoFort zijn tal van mogelijkheden om een vakoverstijgende, leerzame en actieve dag te organiseren voor havo- en vwo- leerlingen.

GoGeo
Met GoGeo maken wij leerlingen enthousiast om te kiezen voor een geo-studie.

Ontdek Romeins Nederland

Romeinse Limes

De Romeinse tijd is een belangrijke periode in de geschiedenis van Nederland!

Voor docenten
Een overzicht van het landelijke onderwijsaanbod van musea en erfgoedorganisaties over de Romeinse tijd in Nederland vind je eenvoudig op dit onderwijsplatform.

Ga naar het lesmateriaal 

Voor leerlingen
Hier vind je informatie, filmpjes, uitstapjes, boeken en meer! Leuk en handig voor je werkstuk of als je met je familie een uitje zoekt bijvoorbeeld!

Ga op zoek 

Romeinen in Nederland
Zo’n 400 jaar liep de grens van het Romeinse Rijk, de limes, langs de Rijn dwars door ons land. Ben je benieuwd naar de geschiedenis van de Romeinse tijd in Nederland?

Ga naar Romeinen in Nederland

Een geschiedenis vol nattigheid

Oude Hollandse Waterlinie

De Oude Hollandse Waterlinie was bijna 350 jaar geleden onze redding in de oorlogen tegen Frankrijk.

Lesbrief, filmpjes, activiteitenkist, expositie, verteltheater, de Stichting Oude Hollandse Waterlinie heeft veel educatieve materialen om kinderen kennis te laten maken met de OHW, de spannendste waterlinie van Nederland.

De Oude Hollandse Waterlinie: gered door het water
Met het educatieve project ‘Een geschiedenis vol nattigheid’ leren leerlingen over hét grote water- en verdedigingswerk uit de Gouden Eeuw. Leerlingen gaan zelf op onderzoek uit naar de geschiedenis van deze Oude Hollandse Waterlinie, waarvan de sporen in hun eigen omgeving zijn terug te vinden. Er zijn lespakketten met filmpjes, opdrachten, een belevingsdag en een schoolplaat voor het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs.

Lespakketten
Basisinformatie over de Oude Hollandse Waterlinie
OHWL Basisinformatie (PDF)

Basisonderwijs
Handleiding voor docenten (PDF)
Opdrachten Basisonderwijs (PDF)

Voortgezet onderwijs
Handleiding voor docenten (PDF)
Opdrachten leerlingen (PDF)

Waar ligt jouw school in de buurt? Er zijn opdrachten beschikbaar voor diverse locaties in het gebied van de Oude Hollandse Waterlinie: Gorinchem (PDF), Schoonhoven (PDF), Nieuwpoort (PDF), Prinsendijk (PDF), Fort Wierickerschans(PDF) en Koeneschans (PDF).

Filmpjes
Bij het lespakket horen vijf filmpjes van drie minuten. Neeltje uit 1661 maakt een sprong in de tijd en ontmoet Job en zijn onafscheidelijke iPad. Ze neemt hem mee naar de Oude Hollandse Waterlinie en vertelt hem over het leven in de Gouden Eeuw en welke impact de linie had op de bevolking en de strijd tegen de Fransen. Job vertelt op zijn beurt wat er na de Gouden Eeuw rond de linie gebeurde.

De waterlinie op de grens van Gelderland en Utrecht

Grebbelinie

Beleef de Grebbelinie

De Grebbelinie is een geliefde plek voor scholen. De bovenbouw van zowel het basisonderwijs als Havo/Vwo trekken er regelmatig op uit, soms specifiek voor vakken als geschiedenis, aardrijkskunde of natuur/biologie, maar ook wel voor omgevingsonderwijs. Bij deze vorm van onderwijs leert de leerling in, van en over de eigen leefomgeving. Projectmatig werken binnen het vak wereldoriëntatie past bovendien uitstekend in het gebied.

Stichting Grebbelinie in’t Vizier Woudenberg
De Stichting Grebbelinie in’t Vizier richt zich al jaren op bovenbouwgroepen basisonderwijs, met name groep 8. Men ontvangt groepen uit de wijde omgeving in het museum bij Hoeve de Beek aan de Brinkkanterweg. De leerlingen brengen tevens een bezoek aan de loopgraaf en bezichtigen een kazemat (bunker) op de liniedijk.

Waterliniemuseum

Fort bij Vechten

Het museum en het fort bieden een rijke leeromgeving waar kinderen ontdekkend kennis kunnen maken met de waterlinie, bouwen om te verdedigen, de Eerste Wereldoorlog, de Romeinen in Utrecht en alle planten en dieren die leven op het fort. In nauwe samenwerking met docenten ontwikkelen wij educatieve programma’s voor primair- en voortgezet onderwijs. Deze educatieve programma’s sluiten aan bij de leerdoelen van Stichting Leerplan Ontwikkeling en bij de belevingswereld van de leerlingen.

De doelgroepen zijn indicatief. Per zes leerlingen verwachten wij dat er vanuit uw organisatie één begeleider meekomt. Tijdens het verblijf op het fort is de leerkracht verantwoordelijk voor de leerlingen.

Romeinen
In dit educatieve programma leren leerlingen hoe het dagelijks leven van de Romeinen in castellum Fectio (Vechten) eruit zag. Het programma start in de Romeinententoonstelling in het museum, waar de geschiedenis van deze bijzondere locatie tot leven wordt gewekt door vier personages die de leerlingen meenemen naar het begin van onze jaartelling. Vervolgens wordt er een bezoek gebracht aan castellum Fectio, waar de kinderen aan de hand van verschillende opdrachten meer leren over de Romeinse cultuur. Begrippen als limes, het Romeinse wereldrijk, leger, ambachten, religie en handel (geld) komen aan bod.

Dit lesprogramma is beschikbaar voor:

  • Primair Onderwijs groep 5-6: ‘Ontdek de geheimen van castellum Fectio’
  • Voortgezet Onderwijs klas 1-2: ‘Romeins Vechten’

Waterlinie
Leerlingen ervaren hoe Nederland water gebruikte als verdedigingsmechanisme. Daarbij krijgen begrippen als polders, Waterlinie en inunderen inhoud. Vijf personages nemen de leerlingen mee langs in de geschiedenis van Nederland vanuit het perspectief van de Waterlinie. Door deze verhalen komen de tijdvakken tot leven. Leerlingen koppelen concrete verhalen en mensen aan belangrijke gebeurtenissen in onze vaderlandse geschiedenis (het rampjaar, de opstand, de Franse bezetting, WOI en WOII) en tijdsvakken (burgers en stoommachines).

Dit lesprogramma is beschikbaar voor:

  • Primair Onderwijs groep 7-8: ‘Sterk Water, ontdek hoe water een wapen werd’
  • Voortgezet Onderwijs klas 1-2: ‘Sterk Water, ontdek hoe water een wapen werd’

'Holland, the serious game' beschrijft het Waterlinielandschap als een spel

Polderwachter Marcel Blekendaal

Wie weet hoe water werkt wint!

Hoe vertel je het verhaal van de Hollandse Waterlinies en het Hollandse landschap als je weet dat het militaire verdedigingssysteem met de komst van het vliegtuig volkomen achterhaald is (GAME OVER) en wanneer het nog maar de vraag is of wij hier in Holland met een stijgende zee en een dalend land het hoofd wel boven water kunnen houden? (GAME OVER?)

Volgens de polderwachter moeten we op zoek naar innovatieve oplossingen. En wie kan dat beter dan onze gamende jeugd? ‘Holland, the serious game’ beschrijft het Waterlinielandschap als een spel. Een serieus spel waarin de speler zowel het zoute water als de vijand buiten de deur moet zien te houden. Wie weet hoe water werkt wint!

In deze animatie wordt uitgelegd hoe de waterlinie werkt. Het is een onderdeel van het grote verhaal ‘Holland, the serious game’ waarin het waterbeheer in het Hollandse landschap wordt uitgelegd alsof het een spelletje is. Een heel serieus spelletje… Dit filmpje wordt ingezet bij de lessenserie over de Nieuwe Hollandse Waterlinie en is tot stand gekomen ism Landschap Erfgoed Utrecht. In dit filmpje vertellen we het verhaal van de plofsluis: een uniek object in de Nieuwe Hollandse Waterlinie.

In dit filmpje vertellen we het verhaal van de plofsluis: een uniek object in de Nieuwe Hollandse Waterlinie.

RoMeincraft:

Romeinse Limes

Virtuele verkenning van de Romeinse Limes

RoMeincraft is een combinatie van evenementen op locatie, online activiteiten, en een publiekstoegankelijke publicatie waarin de archeologie van de Romeinse limes op interactieve en speelse manier wordt verkend. Bekijk teaser:

RoMeincraft: Virtuele verkenning van de Romeinse Limes