De NTR is gestart met een nieuwe serie over Nederland in de Tweede Wereldoorlog. Na het verhaal van Oranje-Nassau en Amsterdam wordt in deze afleveringen de Tweede Wereldoorlog belicht. In deel 2 is aandacht voor de verdediging van Nederland in de Grebbelinie. Wat relatief weinig mensen weten is dat dit militaire landschap voor een belangrijk deel bewaard is gebleven. In het Grebbelinie Bezoekerscentrum in Renswoude wordt dit verhaal verzameld en doorgegeven.
Een landschap vol familieverhalen
De expositie startte in 2017 vooral tweedimensionaal met film en een fraaie landschapstafel. Families van militairen brachten in de daarop volgende jaren objecten mee, van hun (groot)vaders die de strijd in 1940 zelf meemaakten. Daardoor wordt het steeds meer een centrum waar verhalen van, door en voor bezoekers worden doorgegeven. Aan elk document, uniformstuk, wapen en onderscheidingsteken kleeft een persoonlijk verhaal. Middels persoonlijke introducties en vitrineteksten wordt de achtergrondinformatie gedeeld. Sinds dit jaar naast Nederlands ook in het Engels en Duits middels QR-codes. Jaarlijks helpt het bezoekerscentrum tientallen families met onderzoek naar het militaire familieverhaal.
Vijf dagen
De titel van deel 2 luidt: ‘Vijf dagen’. Dichter J.C. Bloem schreef erover: “Vijf dagen – en de vrijheid ging verloren. Vijf jaren – en eerst toen werd zij herboren”. Hoewel het Nederlandse leger de strijd in het grootste deel van Nederland moest staken na vijf dagen, waren de gevolgen voor de militairen die het meemaakten vaak groot. Talloze families vertelden in het Grebbelinie Bezoekerscentrum hoe hun (groot)vaders getraumatiseerd terug kwamen uit de oorlog en de gebeurtenissen een leven lang meetorsten. Ook de dorpen en steden langs de Grebbelinie kwamen niet ongeschonden uit de oorlog. In het bezoekerscentrum wordt in de filmzaal getoond wat de gevolgen waren van die enkele dagen strijd. De centra van Scherpenzeel en Rhenen waren grotendeels verwoest, duizenden mensen moesten na de meidagen zoeken naar een tijdelijke woning, of verbleven lange tijd bij familie.
De Grebbelinie werd in 2011 een Rijksmonument. Op 18 april van dat jaar werd dit formeel bekrachtigd in het Fort aan de Buursteeg, waar zes jaar later een bezoekerscentrum verrees. (Foto Geo van Geffen)
De Grebbelinie: een militair openluchtmuseum
Het bezoekerscentrum is gelegen in het grootste (aarden) fort van de Grebbelinie: het Fort aan de Buursteeg. Bezoekers kunnen het bezoek dus combineren met een wandeling van 2,5 km langs grachten, aarden wallen, bunkers en betonnen kazematten. Wandelkaarten zijn verkrijgbaar aan de balie van het centrum. Het vormt tevens een mooie uitvalsbasis voor korte en lange fietstochten. In de museumwinkel worden fiets- en wandelgidsen verkocht en er liggen diverse fietsbrochures die leiden langs de forten, tankgrachten, bunkers en oorlogsmonumenten.
Uitzendingen
De uitzendingen over het verhaal van Nederland zijn te zien op NPO 1, op woensdag 1 april wordt deel 2 om 20.30 uur uitgezonden: ‘VIJF DAGEN’.
Op iedere eerste zondag van de maand zijn er open rondleidingen die starten om 14.00 uur. Reserveren kan hier…. Daarnaast is een Restaurant Grebbelounge in het gebouw gevestigd met een fraai terras met uitzicht over het Fort aan de Buursteeg.
Voor kinderen zijn er speurtochten in zowel expositie als het Fort aan de Buursteeg. Middels de speuropdrachten worden kinderen uitgedaagd om bunkers en voorwerpen goed te onderzoeken.
